De komende jaren stroomt een generatie met tientallen jaren praktijkkennis op het gebied van strategie, leiderschap en ondernemerschap de arbeidsmarkt af. Tegelijkertijd kampt het Nederlandse MKB met een structureel tekort aan strategische begeleiding. Vraag en aanbod zijn allebei aanwezig. Toch vinden ze elkaar nauwelijks. Vanuit arbeidsmarktperspectief is dit een opmerkelijke situatie.
Een terugkerend patroon
Bart van den Belt, oprichter van BusinessCoach Nederland, zit geregeld aan tafel met oud-directeuren die de stap naar een nieuwe professionele rol overwegen. Hij herkent een terugkerend patroon. 'Ze hebben dertig jaar lang bedrijven aangestuurd, maar zodra die functietitel wegvalt, twijfelen ze aan hun eigen relevantie. Ze vragen zich af of de markt hen nog wil, of ze nog scherp genoeg zijn. Terwijl hun ervaring juist op een hoogtepunt is. Ik snap die twijfel wel. Jarenlang werd hun waarde bevestigd via een functie, een team en een resultaat. Zonder die dagelijkse structuur voelt dezelfde expertise ineens abstracter. Niet minder, maar anders. En dat onderscheid maken ze zichzelf vaak te weinig.’
Praktijkkennis verdwijnt naar de achtergrond
Veel van deze professionals kiezen uiteindelijk voor een commissariaat, wat vrijwilligerswerk, of besluiten het er gewoon bij te laten. Niet omdat ze niets meer willen, maar omdat ze geen passend alternatief zien. Van den Belt: 'Een commissariaat biedt afstand, maar weinig dagelijkse betrokkenheid. Vrijwilligerswerk geeft zingeving, maar mist de strategische complexiteit waar ze zo goed in zijn. Ze zoeken eigenlijk iets dat er tussenin zit en dat vinden ze zelden vanzelf.'
Zo verdwijnt een generatie praktijkkennis grotendeels naar de achtergrond. Niet omdat zij niets meer kan, maar omdat de brug naar een zinvolle nieuwe rol ontbreekt. Vanuit arbeidsmarktperspectief is dat een gemiste kans van formaat: precies de mensen die het MKB nodig heeft, haken af voordat ze de stap zetten.
Businesscoaching als volgende stap
Van den Belt ziet businesscoaching als die brug, maar benadrukt dat het serieus moet worden ingevuld. 'Het gaat niet om een vrijblijvende adviesrol of een visitekaartje met coach erop. Businesscoaching is een vak. Het vraagt om methodiek, om het vermogen jezelf opzij te zetten en een ondernemer zijn eigen antwoorden te laten vinden. Dat is een andere competentie dan leidinggeven, maar het fundament van ervaring is hetzelfde.'
Voor het MKB is de meerwaarde concreet. Een oud-directeur die weet hoe het voelt om eindverantwoordelijk te zijn, die patronen herkent in een balans en tegelijk iemand kan begeleiden in een leiderschapsvraagstuk: dat profiel is schaars. En de vraag ernaar groeit.
Een vak verdient een opleiding
Dat vraagt wel om een serieuze voorbereiding. Niet iedere goede bestuurder is automatisch een goede coach. Leidinggeven en coachen zijn verwante maar wezenlijk verschillende vaardigheden. Wie de stap wil zetten, doet er goed aan die omslag bewust te maken en methodisch te onderbouwen.
Dat de sector zelf dit erkent, blijkt uit het bestaan van een formeel erkende opleidingsroute op post-hbo niveau. De Register Business Coach® is op dit moment de enige kwalificatie op dat niveau in Nederland: een route waarbij coaching, strategie en kennis van ondernemersdynamiek worden samengebracht. Dat zo'n standaard bestaat, zegt iets over de mate waarin businesscoaching als serieuze discipline wordt genomen.
De kloof is te dichten
De mismatch tussen het vertrek van ervaren leiders en de begeleidingsbehoefte in het MKB is geen natuurverschijnsel. Het is een kwestie van positionering, zelfvertrouwen en de juiste professionele route.
Van den Belt is daar helder over: 'Ik spreek deze mensen regelmatig. De kennis is er, de motivatie is er. Wat ontbreekt is het kader om die stap geloofwaardig te maken, voor henzelf en voor de markt. Dat is precies het gat dat wij proberen te dichten.'
Twijfel is begrijpelijk. Maar het is geen eindstation. En voor het MKB is het wachten op ervaren leiders die die conclusie ook trekken.
